غذای میلورمی برای حیوانات خانگی

آیا غذای حیوانات خانگی بر پایه کرم میل‌ورم برای سگ یا گربه شما مناسب است؟

اگر این روزها در قفسه فروشگاه‌های غذای حیوانات خانگی به دنبال گزینه‌های جدید بگردید، شاید به بسته‌هایی برخورده باشید که روی آن‌ها نوشته شده «پروتئین حشرات» یا «بر پایه کرم آرد». این موضوع دیگر یک ایده عجیب و آزمایشی نیست؛ برندهایی مثل یورا (Yora) در بریتانیا، و غول‌هایی مثل مارس و نستله نیز وارد این بازار شده‌اند. اما پرسش اصلی صاحبان حیوانات خانگی این است: آیا این غذاها واقعاً برای سگ یا گربه من مناسب و کافی هستند؟

کرم میل‌ورم دقیقاً چیست؟

آنچه معمولاً «میل‌ورم» یا کرم آرد نامیده می‌شود، به لارو چند گونه سوسک اشاره دارد؛ از جمله کرم آرد زرد (Tenebrio molitor) و کرم آرد کوچک‌تر (Alphitobius diaperinus). برخلاف مگس سیاه سرباز (Black Soldier Fly) که بیشتر برای سگ‌های بالغ تأیید شده، میل‌ورم‌ها سابقه طولانی‌تری در تغذیه حیوانات دارند؛ سال‌هاست که به‌عنوان خوراک خزندگان، دوزیستان و پرندگان استفاده می‌شوند. استفاده از آن‌ها در غذای سگ و گربه اما پدیده‌ای نسبتاً تازه است.

کیفیت پروتئین: نکته مثبت اصلی

پژوهشی که توسط دانشمندان دانشگاه ایلینوی و در مجله Journal of Animal Science منتشر شد، چهار نوع فرآورده میل‌ورمی را از نظر کیفیت پروتئین و قابلیت هضم اسیدهای آمینه بررسی کرد. برای این کار به‌جای سگ و گربه، از خروس‌ها استفاده شد؛ چرا که مدل آزمایشگاهی خروس‌های تحت جراحی سکوم (cecectomized rooster assay) روشی شناخته‌شده و کارآمد برای تقریب زدن سیستم گوارشی سگ و گربه است.

نتیجه جالب توجه بود: تقریباً تمام اسیدهای آمینه در این فرآورده‌ها بیش از ۹۰ درصد قابلیت هضم داشتند، به‌جز هیستیدین و والین. محققان بر اساس این داده‌ها امتیازهایی شبیه به DIAAS (شاخص امتیاز اسید آمینه ضروری قابل هضم) محاسبه کردند که کیفیت پروتئین را بر اساس استانداردهای AAFCO، FEDIAF و NRC می‌سنجد. در این میان، پروتئین هیدرولیزشده کرم آرد زرد بالاترین امتیاز را داشت، در حالی که کرم آرد زرد چربی‌گیری‌شده (defatted) پایین‌ترین امتیاز را در بیشتر اسیدهای آمینه ضروری کسب کرد.

نتیجه‌گیری خود این پژوهشگران واضح است: میل‌ورم‌ها منبع پروتئینی باکیفیتی هستند، اما آن‌ها خودشان هم تأکید کرده‌اند که پژوهش بیشتری روی سگ و گربه واقعی لازم است تا خوش‌خوراکی و قابلیت هضم را در بدن این حیوانات تأیید کند؛ نتایج روی خروس، هرچند معتبر، جایگزین کامل مطالعه روی خود سگ و گربه نیست.

چرا اصلاً پروتئین حشرات مطرح شده؟

دلیل اصلی رشد این بازار، نگرانی‌های زیست‌محیطی است. جمعیت جهان در حال افزایش است و تأمین پروتئین باکیفیت برای انسان و حیوانات خانگی هر دو، فشار بیشتری بر منابع زمین و آب وارد می‌کند. پرورش دام سنتی به زمین و آب بسیار بیشتری نیاز دارد و گازهای گلخانه‌ای و آمونیاک بیشتری تولید می‌کند، در حالی که حشرات می‌توانند از ضایعات آلی مثل پس‌مانده سبزیجات، رستوران‌ها و حتی دام تغذیه شوند و به این ترتیب هم هدررفت غذا را کاهش دهند و هم بازدهی تبدیل خوراک به پروتئین را بالا ببرند.

این موضوع وقتی جدی‌تر می‌شود که بدانیم حیوانات خانگی سهم قابل توجهی از مصرف گوشت و ماهی جهانی را به خود اختصاص می‌دهند؛ برخی برآوردها این رقم را حدود ۲۰ درصد از مصرف گوشت و ماهی در کشورهای مختلف عنوان کرده‌اند. به همین دلیل، شرکت‌هایی مانند مارس (با محصول Lovebug) و نستله (با خط تولید Purina Beyond) به سراغ فرمول‌هایی رفته‌اند که بخشی یا تمام پروتئین حیوانی را با پروتئین حشرات جایگزین می‌کنند.

گزینه‌ای برای حیوانات حساس و آلرژیک

یکی از کاربردهای عملی و فوری‌تر پروتئین حشرات، نه لزوماً میل‌ورم به‌طور خاص، برای سگ‌ها و گربه‌هایی است که به منابع پروتئینی رایج مثل مرغ یا گاو حساسیت یا عدم‌تحمل دارند. از آنجا که این حیوانات پیش‌تر با پروتئین حشرات مواجه نشده‌اند، این پروتئین‌ها را می‌توان «پروتئین نوین» (novel protein) دانست که می‌تواند گزینه‌ای مناسب برای رژیم‌های الیمیناسیون (حذفی) در تشخیص آلرژی غذایی باشد. البته باید توجه داشت که پروتئین‌های نوین هم بدون ریسک نیستند؛ آلاینده‌ها، عوامل ضدتغذیه‌ای و آلرژن‌های ناشناخته از جمله نگرانی‌هایی هستند که در مورد هر منبع پروتئین جدید، از جمله حشرات، باید بررسی شوند.

نکاتی که پیش از تصمیم‌گیری باید در نظر بگیرید

۱. تعادل کامل رژیم مهم‌تر از منبع پروتئین است.

نکته‌ای که کارشناسان تغذیه بارها تکرار کرده‌اند این است که صرفاً وجود پروتئین حشرات در یک محصول، آن را مناسب نمی‌کند؛ آنچه اهمیت دارد این است که فرمول نهایی، به‌طور کامل و متعادل، نیازهای سنی و سبک زندگی حیوان را پوشش دهد. حتی دامپزشکانی که با این ایده موافق هستند، معمولاً تأکید می‌کنند که تنها در قالب یک فرمول متعادل، این پروتئین‌ها را توصیه می‌کنند.

۲. گربه‌ها نیاز ویژه‌ای به تورین دارند.

گربه‌ها گوشتخوار اجباری هستند و برخلاف سگ‌ها، توانایی محدودی برای ساخت تورین در بدن خود دارند، بنابراین این اسید آمینه باید حتماً از طریق رژیم غذایی تأمین شود. بررسی‌های انجام‌شده روی گونه‌های مختلف حشرات نشان داده که بیشتر آن‌ها می‌توانند حداقل نیاز اسیدهای آمینه ضروری سگ و گربه را تأمین کنند، اما در برخی گونه‌ها (مانند مگس سیاه سرباز) میزان تورین پایین‌تر از حد توصیه‌شده بوده است. این نشان می‌دهد که ترکیب اسیدهای آمینه می‌تواند بین گونه‌های مختلف حشرات، و حتی بین فرآوری‌های مختلف یک گونه (مثلاً حالت چربی‌گیری‌شده در برابر هیدرولیزشده)، تفاوت زیادی داشته باشد؛ بنابراین بررسی برچسب و ترکیب دقیق محصول اهمیت زیادی دارد.

۳. وضعیت قانونی و تأییدیه‌ها را بررسی کنید.

در آمریکا، سازمان AAFCO تنها استفاده از لارو خشک‌شده مگس سیاه سرباز را برای سگ‌های بالغ تأیید کرده است؛ یعنی میل‌ورم هنوز در مرحله‌ای است که باید از طریق ارزیابی ایمنی جداگانه (چه به‌عنوان افزودنی غذایی، چه با اثبات وضعیت GRAS) تأیید شود. هر نوع پروتئین حشره‌ای، از جمله گونه‌های مختلف میل‌ورم، باید جداگانه ارزیابی شود، چون منبع، نحوه پرورش و فرآوری آن می‌تواند بر ایمنی محصول تأثیر بگذارد. در اروپا هم مقررات به‌تدریج در حال تغییر است و پروتئین حشرات ابتدا برای خوراک ماهی و سپس برای برخی محصولات پذیرفته شده است.

۴. به فرآوری محصول توجه کنید.

همان مطالعه دانشگاه ایلینوی نشان داد که نوع فرآوری (خام در برابر چربی‌گیری‌شده در برابر هیدرولیزشده) روی قابلیت هضم و کیفیت پروتئین تأثیر می‌گذارد. این یعنی دو محصول که هر دو «بر پایه میل‌ورم» تبلیغ می‌شوند، لزوماً کیفیت یکسانی ندارند.

جمع‌بندی

بر اساس شواهد علمی موجود، میلورم به‌عنوان منبع پروتئین از نظر کیفیت اسیدهای آمینه و قابلیت هضم، گزینه‌ای امیدوارکننده برای غذای سگ و گربه به شمار می‌رود، به‌ویژه برای حیواناتی که به منابع پروتئینی سنتی حساسیت دارند یا صاحبان‌شان به دنبال گزینه‌های سازگارتر با محیط زیست هستند. با این حال، این حوزه هنوز نسبتاً جوان است؛ بیشتر داده‌های موجود از مدل‌های آزمایشگاهی (مانند خروس) به دست آمده، نه از مطالعات مستقیم روی سگ و گربه، و نظارت قانونی روی میل‌ورم (برخلاف مگس سیاه سرباز) هنوز کامل نشده است.

بنابراین اگر به فکر امتحان کردن چنین محصولی برای حیوان خانگی خود هستید، منطقی‌ترین رویکرد این است که:

- محصولی را انتخاب کنید که برای «تمام دوران زندگی» (complete and balanced) فرموله شده باشد، نه صرفاً یک تنقلات جانبی؛

- برچسب ترکیبات و منبع دقیق پروتئین حشره‌ای را بررسی کنید؛

- در صورت وجود بیماری زمینه‌ای، آلرژی شناخته‌شده یا نگرانی خاص، پیش از تغییر رژیم غذایی با دامپزشک مشورت کنید.

انتخاب یک غذای بر پایه میل‌ورم می‌تواند گامی معقول در جهت پایداری محیط‌زیستی باشد، اما مانند هر تغییر رژیمی دیگر، باید آگاهانه و با در نظر گرفتن نیازهای فردی حیوان خانگی شما انجام شود.

منابع:

- ویکی‌پدیا، «Insect-based pet food»

- Hornyak, Tim. "More pets are eating insect-based food to fight climate change for their owners." CNBC, June 2021.

- Wall, Tim. "Digestibility of mealworms as pet food ingredients." January 2023 (بر اساس پژوهش منتشرشده در Journal of Animal Science، دانشگاه ایلینوی).